Halve Maen

Hoofdfoto
Halve Maen.jpg

Er zijn schepen die de loop van de geschiedenis hebben veranderd. Het VOC-schip de Halve Maen is daar is één van. Ze dankt haar bekendheid aan de ontdekkingsreis die de Engelse kapitein Henry Hudson er in 1609 mee ondernam naar de Oostkust van Noord-Amerika. Deze reis gaf de aanzet tot de stichting van de kolonie Nieuw-Nederland en de nederzetting Nieuw-Amsterdam, het huidige New York. Het New Netherland Museum in New York is eigenaar van dit replica van de Halve Maen, gebouwd in 1989. Het schip is in 2015 in bruikleen aan het Westfries Museum gegeven en heeft Hoorn als thuishaven. In 2016 zou zij te bezichtigen zijn tijdens DelfSail. Helaas moest het schip afzeggen omdat men de oversteek via de Noordzee niet aandurfde.

 

Editie
2016

De geschiedenis van de Halve Maen

Dit Nederlandse VOC-schip is het meest bekend als ontdekkingsschip en de 1609 vaart naar Manhattan Eiland, met de Engelsman Hudson aan boord. 

Hoewel er al enkele mislukte pogingen waren gedaan, was de VOC toch vasthoudend om de route via het noordoosten naar Indië te ontdekken. Hudson was al in 1607 in Spitsbergen geweest en een jaar later zelfs tot Nova Zembla. Op 8 januari 1609 werd het contract tussen de Kamer van Amsterdam en Hudson getekend om opnieuw een poging te wagen. Hudson moest benoorden Nova Zembla om een doorvaart zoeken en onmiddellijk terugkeren wanneer hij daarin niet zou slagen. Met een bemanning van Hollanders en Engelsen voer Hudson op 6 april van Texel uit met het jachtje De Halve Maen.

Hudson zelf geloofde meer in een westelijke doorvaart dan in een oostelijke en toen hij niet veel verder kwam dan de Noordkaap besloot hij, tegen de strikte orders van de Verenigde Oostindische Compagnie in, naar het westen te gaan. Hij voer langs de Faroër, New-Foundland en Nova-Scotia waarna hij begin september aankwam bij de kust van het latere Nieuw-Nederland, nu beter bekend als New York. Het schip voer nog een eindje de baai die later Hudson Baai genoemd zou worden, op in de veronderstelling dat dit de noordwest-passage zou zijn. De Halve Maen keerde vervolgens terug in Dartmouth op 7 november 1609. Hudson en zijn bemanning pasten er voor om naar Amsterdam terug te keren: dan zouden zij wegens het negeren van de orders gevangen gezet worden. De Halve Maen werd in Dartmouth aan de ketting gelegd en kwam na een jaar van procederen terug in Amsterdam. Henry Hudson negeerde ook zijn laatste order om zich te melden bij de Kamer van Amsterdam.

In 1613 heeft de Halve Maan samen met de Ter Veere en later versterkt door de Patani en Zeeland het Portugese Fort Henrique op Solor belegerd.
In december 1618 is de Halve Maan bij de aanval op Jacatra, het latere Batavia, door de Engelsen verbrand.

 

Specificaties

Vlag
Scheepscategorie
Jacht
Hoogte
23,8 m.
Lengte
25,9 m.
Bouwjaar
1989
Diepgang
2,6 m.
Thuishaven
Hoorn, Nederland

Crew

Vaste crew
15 tot 20